Patoloji Laboratuvar

PATOLOJİ NEDİR ?

Sözcük anlamı olarak patoloji, hastalık (pathos) bilimi (logos) demektir. Daha spesifik olarak temel ve klinik bilimler arasında köprü oluşturan bir disiplindir. Hücreler, dokular ve organlarda hastalıklara neden olan yapısal ve işlevsel değişikliklerin incelenmesiyle uğraşır. Patoloji; moleküler, mikrobiyolojik, immünolojik ve morfolojik yöntemleri kullanarak hastalardaki belirti ve bulguların nedenlerini açıklamaya çalışırken bir yandan da akılcı klinik bakım ve tedavi için sağlam bir temel oluşturur.

PATOLOJİK İNCELEMENİN AMACI NEDİR?

Vücudunuzdan biyopsi ve ameliyat gibi işlemlerle veya doğal boşluklardan gelen sıvıların bir cam üzerine yayılması ile elde edilen hücre veya doku örnekleri hastalık tanısının konulabilmesi için patolojiye gönderilir.

PATOLOJİK İNCELEME NASIL YAPILIR?

Patoloji laboratuvarına teslim edilen materyallerin tanı konulma aşamasına dek tutulduğu işlemler:

Patoloji parça kayıta teslim ettiğiniz ya da ameliyathaneden personel ile gönderilen materyal aynı gün içinde asistan tarafından gereğinde ilgili uzman ile birlikte çıplak gözle incelenip tarifi yapılır. Gözlenen hastalıklı ve normal bölgelerden mikroskopik inceleme için örnekler alınır. Bir laborant eşliğinde yapılan bu işlemde alınan örnekler özel sepetlere konularak özel makinelerde gece boyu süren bir işlem olan (doku takip) değişik maddelerden geçirilerek ertesi gün laborant tarafından mum (parafin) bloklara yatırılır. Daha sonra bu bloklar belli bir sertliğe geldiğinde mikrotom denilen özel cihazlarla laborant tarafından tek tek kesilerek (mikrom kalınlığında) cam üzerine doku alınır. Bu dokular özel işlemlerden ve boyalardan geçirilip, cam üzerine sabitlenir, renklendirilip mikroskopta görülecek hale getirilir. Her bir hasta materyalinden hastalıklı alana göre en az 2 blok örneklenirken, bu sayı vakanın özelliğine ve parçanın büyüklüğüne göre 60-100 bloğa çıkabilir. Bazı parçalar (kemik v.b.) bu işlemlere girebilmek için asitli solüsyonlar içinde bekletilerek yumuşatılmak durumundadır. Bazı parçalar ise 1 gün fazladan belli çözeltiler içinde bekletilmeyi gerektirir.

Mikroskopta inceleme aşamasına gelen örnekler çıplak gözle parçayı inceleyen ve örneklemeyi yapan doktor tarafından mikroskopta taranır. Daha sonra uzman ile iki başlı mikroskoplarda tek tek her parçadan alınan her örneğin kesitine bakmak üzere karşılıklı olarak incelenir ve dokuda oluşmuş değişiklikler ve hücrelerin mikroskopik özellikleri ile hastalığın tanısı konulur.
Bazı durumlarda mikroskopik özellikler hastalık tanısı koymak için yeterli olmayabilir. Bazı hastalıklar benzer özellikler gösterebilir. Ayrımın yapılabilmesi için daha fazla kesitler ve ek boyaların uygulanması gerekebilir. Bu ek işlemler doğal olarak rapor teslim tarihini geciktirmekle birlikte tanıya varmak için gerekli olduğundan bu gecikme çok önemli değildir.
Hastalıkların patolojik değerlendirilmesinde önceki hastalıklar şu an hastada var olan klinik bulgular ve şikayetler çok önemlidir. Klinik bilgilerin klinik hekimince patoloji istek kağıtlarına ayrıntılı yazılmadığı durumlarda patoloji tanısı için sizden ya da hekiminizden bu bilgiyi bize ulaştırmanız istenecektir. Bu da hastalığın doğru tanısı ve tedavisi için mutlak yapılması gereken bir işlemdir.
Gönderilen biyopsi materyallerinde hastalıklı bölge bulunmayıp, patolojik inceleme için alınan örnek hastalığın tanısını koymaya yetmeyebilir. Sitolojik materyallerde hücreler az bulunabilir. Bu durumda tanı koyabilmek için biyopsi tekrarı istenebilir.

AMELİYAT SIRASINDA ACİL TANI (FROZEN)

Bazı durumlarda cerrah ameliyatı yönlendirmek için ya da hastalıklı organın çıkarılması sırasında çıkarılan dokunun sınırında hastalı olup olmadığını,hastalıklı bölgenin iyi huylu/kötü huylu olup olmadığını anlamak için hasta anestezi altında iken acil olarak tanı almak isteyebilir. Bu durumda ortalama 20 dak süren ve örneğin dondurularak yapıldığı bir acil patolojik tanı işlemi yapılır. Frozen tanısı ile parafin kesit tanısı arasında bazen örnekleme alanının değişik olması nedeni ile farklılık olabilir.

 

Hekim listesi için tıklayınız.