T.C. Sağlık Bakanlığı
İstanbul Haseki Eğitim Ve Araştırma Hastanesi

Organ Bağışı


HEPİMİZ POTANSİYEL BİR DONÖRÜZ…

ORGAN BAĞIŞININ ÖNEMİ

Organ nakli, günümüzde birçok kronik organ hastalıklarında uygulanan rutin, geçerli ve ileri bir tedavi yöntemi olarak kabul edilmektedir.

Organ naklinde en önemli hedef, organ yetmezliği nedeniyle yaşamının sonuna gelmiş bir hastanın ya hayatını kurtarmak ya da yaşam süresini ve kalitesini artırmaktır. Organ yetmezliği sebebiyle tek şansı organ nakli olan hastalar için organ nakli bir umut ışığıdır.

Organ naklinde yaşanan en büyük sıkıntılardan biri kadavradan organ temini azlığıdır.Ülkemizde yapılan organ nakillerinin yaklaşık %80’i sağlıklı kişilerden alınan

organlarla gerçekleşirken, Avrupa ülkelerinde nakillerin %80’inden fazlası kadavradan alınan organlarla yapılmaktadır.

Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de bekleme listesindeki hasta sayısı, her yıl giderek artmaktadır.

Bağışların organların yetersiz sayıda olmasından dolayı yılda ortalama 16 bin kişi organ beklerken hayatlarını kaybediyor.

Organ bağışı ve nakillerinin yeterince yapılabilmesi için, toplumun bu konuda bilgilendirilmesi gerekmektedir. Bunun için toplumun tüm kesimlerine büyük bir görev

düşmektedir.

                      BİR GÜN HEPİMİZİN İHTİYACI OLABİLİR

ORGAN BAĞIŞI NEDİR?

Kişi hayatta iken kendi serbest iradesi ile tıbben yaşamı sona erdikten sonra organlarının başka hastaların tedavisi için kullanılmasına izin vermesidir.

Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkındaki Kanun’a göre; On sekiz yaşını doldurmuş ve mümeyyiz olan bir kişiden organ ve doku alınabilmesi için vericinin en az iki tanık huzurunda açık, bilinçli ve tesirden uzak olarak önceden verilmiş yazılı ve imzalı veya en az iki tanık önünde sözlü olarak beyan edip imzaladığı tutanağın bir hekim tarafından onaylanması zorunludur. (Organ ve Doku Nakli Hizmetleri Yönetmeliği Resmi Gazete:01.02.2012)

ORGAN BAĞIŞINI KABUL EDEN KURULUŞLAR

İl Sağlık müdürlükleri,

Tüm kamu,özel ve üniversite hastaneleri,

Emniyet müdürlükleri(ehliyet alımı sırasında),

Organ nakli merkezleri,

Aile hekimlikleri

Toplum sağlığı merkezleri

ORGAN NAKLİ NEDİR ?

Görev yapamayacak kadar hasta bir organın,  yenisi ve sağlamı ile değiştirilmesi işlemine" Organ Nakli "    ( Organ Transplantasyonu ) denir.

ORGAN NAKLİ KİMLERDEN YAPILIR?

Canlı

Kadavra(beyin ölümü gerçekleşmiş kişi)

     CANLI DONÖR (VERİCİ)

·       İhtiyacı olan hastaya organını veren yaşayan kişi

·       Böbrek ,Karaciğer ve Akciğer canlıdan nakil yapılabilen organlardır

·       Kemik İliği canlıdan nakil yapılabilen dokudur .

·       Alıcının dördüncü dereceye kadar kan ve kayın
hısımlarından yapılabilir.

·       Doku gurubu uyumu aranmayabilir.

·       Bu kapsam dışında kalan organ ve doku verici adaylarının durumları, resmi gazetede yayınlanan yönetmelik değişikliğine göre kurulan Etik Kurulla belirlenir.

·       Çapraz nakillerde Etik Kurul onayına gerek yoktur.

     KADAVRA DONÖR

·       Beyin Ölümü Gerçekleşmiş ve Organları Bağışlanmış kişidir.

·       Sadece yoğun bakım ünitesinde yaşam destek ünitesine bağlı iken beyin ölümü gelişen kişilerden organ nakli yapılabiliyor.

·       Hayati önem taşıyan tüm organlar nakledilebilir.

Beyin ölümü:Tüm beyin ve beyin sapı fonksiyonlarının tam ve geri dönüşümsüz kaybıdır.

BEYİN ÖLÜMÜ VE BİTKİSEL HAYAT ARASINDAKİ FARK

Bitkisel hayattaki hastaların solunumu devam eder, tıbbi destek ile yaşamına yıllarca devam edebilir ve bazı durumlarda iyileşerek normale dönebilirler.

Beyin ölümünde ise solunum yoktur.Hayata dönmesi asla mümkün değildir. Kişi tıbben ve kanunen ölüdür.

AİLEDEN İZİN ALINMASI

2238 sayılı Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanuna göre;

Madde 14 – Bir kimse sağlığında vücudunun tamamını veya organ ve dokularını, tedavi, teşhis ve bilimsel amaçlar için bıraktığını resmi veya yazılı bir vasiyetle belirtmemiş veya bu konudaki isteğini iki tanık huzurunda açıklamamış ise sırasıyla ölüm anında yanında bulunan eşi, reşit çocukları, ana veya babası veya kardeşlerinden birisinin; bunlar yoksa yanında bulunan herhangi bir yakınının muvafakatiyle ölüden organ veya doku alınabilir.

          Aksine bir vasiyet ibrazedilmedikce yoksa, kornea gibi ceset üzerinde bir değişiklik yapmayan dokular alınabilir.

          Ölü, sağlığında kendisinden ölümünden sonra organ veya doku alınmasına karşı olduğunu belirtmişse organ ve doku alınamaz

ORGAN BAĞIŞI VE NAKLİNİN YASAL BOYUTU

29.5.1979 tarih, 2238 sayılı Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun

        Beyin ölümü ‘tıbbi ölüm’ olarak kabul edildi.

        Bölüm III. Ölüden Organ ve Doku Alınması

Kadavradan organ alınabilmesi için tıbbi ölüm (beyin ölümü) olarak adlandırılan ölüm halinin gerçekleşmiş olması gerekir. “29/05/1979 Tarih ve 2238 Sayılı, Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkındaki Kanun” 1982 tarihinde tekrar düzenlenerek, ölüden organ ve doku alınmasını yasal düzenlemelerle şekillendirmiştir.

Ölüden Organ ve Doku alınması ile ilgili mevzuat’ta 2014 yılında yapılan son değişiklik ile 26 Madde 11–(Değişik:2/1/2014-6514/41 md.)

Tıbbi ölümün gerçekleştiğine dair biri nörolog veya nöroşirürjiyen, biri de anesteziyolji ve reanimasyon veya yoğun bakım uzmanından oluşan iki hekim tarafından kanıta dayalı tıp kurallarına uygun olarak oy birliği ile karar verilir” şeklinde güncenlenmiş ve böylece beyin ölümü tanısının ivedilikle konması amaçlanmıştır.

18 Ocak 2014’te Resmi Gazetede yayınlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı kuruluşların teşkilat ve görevleri hakkında kanun hükmünde kararname ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına yönelik kanun tasarısında madde 40: 29.05.1979 tarihli ve 2238 sayılı organ ve doku alınması, saklanması, aşılanması ve nakli hakkında kanunun 10. maddesi; “Organ ve doku alınması, taşınması, saklanması, aşılanması ve nakli ile yurt dışından temin edilmesi, Sağlık bakanlığınca yetkilendirilmiş gerekli uzman ve personel donanımına sahip kurumlarca yapılır” olarak değiştirilmiştir.

Ülkemizde 01 Şubat 2012 tarihinde 28191 sayı ile resmi gazetede yayınlanan Organ ve Doku Nakli Hizmetleri Yönetmeliği’nde beyin ölümü kriterleri belirtilmiştir.

DİNEN ORGAN BAĞIŞI CAİZ Mİ?

İslami yasaların en temel amaçlarından biri de insan yaşamının sürekliliğidir. Bunun için, yasal olarak kabul edilmiş tedaviler ve yaşam kurtarıcı her türlü yöntemin kullanımı onaylanmıştır.

Diyanet işleri sağlık yüksek kurulu 06/03/1980 tarih ve 396 sayılı kararı ile organ bağışı ve naklinin caiz olduğu açıklanmış

* Karara göre;

* Zaruret(insanın elinde olmayarak hasıl olan sebep)halinin bulunması.

* Hastalığın bu yolla tedavi edileceğinin doktor tarafından onaylanması

* Doku ve organ veren kişinin bu işlem sırasında ölmüş olması

* Verilen doku ve organ karşılığında hiçbir ücret alınmamış olmasıTedavi edilen hastanın da yapılacak nakle razı olması durumunda caizdir,denmiştir.(/http//www.diyanet.gov.tr)

* Kur'an-ı Kerim'de de "Kim bir insana hayat verirse onun tüm insanlara hayat vermişçesine sevap kazanacağı" beyan olunmaktadır. (Maide suresi,Ayet 32

GÜLCİHAN ÇİLİNGİR

HASEKİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

ORGAN VE DOKU NAKİL KOORDİNATÖRÜ