T.C. Sağlık Bakanlığı
İstanbul Haseki Eğitim Ve Araştırma Hastanesi

16/10/2020

Dünya Anestezi Günü



ANESTEZİ NEDİR ve ANESTEZİ UYGULAMALARIMIZ NELERDİR?


Anestezi, ameliyat veya tedavi amaçlı operasyonlar öncesinde hastanın çeşitli yöntemler ve anestezik ilaçlarla ağrı hissinin engellenmesidir. Ağrıyı bloke eden bu ilaçlar damardan veya solunum yoluyla verilebilir. İşlem küçük bir bölgenin uyuşturulmasını veya tamamen bilinçsiz olacağınız geçici bir uyku halini içerebilir. Ameliyatın türüne bağlı olarak birkaç dakika veya saatlerce sürebilir. Anestezi doktoru, anestezi verme ve yönetme konusunda uzmanlaşmış doktordur. Ameliyatın daha güvenli şartlarda yapılmasını sağlamak için operasyon boyunca hastanın tansiyon, solunum, kalp fonksiyonu gibi hayati işlevlerini dikkatle izler ve kontrol altında tutar.

Anestezi, cerrahi müdahalelerde hastaların ağrı hissetmelerini önleyen tıbbi bir tedavidir. Genel, bölgesel ya da lokal olarak uygulanabilen anestezide, sinir sistemine farklı etkileri olan  anestezik ilaçlar  kullanılır. Genel anestezi ilaçları, işlem sırasında hastaları uyku durumuna getirir. Lokal ve bölgesel anestezikler ise hastayı uyutmaz, vücudun sadece bir kısmını uyuşturur. İlaçlar, enjeksiyon, solunum, topikal losyon, sprey, göz damlası veya cilt yaması yoluyla verilebilir. Ağrı yönetiminde uzman olan anestezistler, ameliyatın türüne, hastanın genel sağlığına, kişisel tercihlerine bağlı olarak cerrahi ekibe ve hastalara en iyi seçeneği önerirler.

Genel Anestezi:

 

Uzun sürecek bir ameliyattan önce genel anestezi, tüm vücudun uyuşturulmasıyla hastaya geri dönüşümlü bir bilinç kaybı ve analjezi (ağrıya duyarsızlaşma) sağlar. Amaç, operasyon sırasında hastayı tamamen bilinçsiz yaparak ağrı hissini önlemektir. Genellikle intravenöz (damar yolu ile verilen) ilaçların ve inhale (solunum yolu ile verilen) gazların bir kombinasyonu kullanılır. Genel anestezikler çoğunlukla güvenlidir ancak yaşlılar ve yandaş kronik hastalıkları (diyabet, hipertansiyon gibi) olanlar için risk oluşturabilirler. Beyin, bağırsak, karaciğer, kalp, tiroit, ses teli, kulak ve kanser ameliyatları gibi büyük operasyonlarda genel anestezi kullanılır. Ayrıca çok hareketli oldukları için çocuklara yapılan operasyonlarda da ihtiyaç duyulmaktadır.

Lokal Anestezi:

 

Anestezinin yan etki ihtimali en az olan türüdür. Lokal anestezik ilaç, cerrahi uygulanacak vücut bölgesini uyuşturur; kişi uyanık veya sakinleştirici ilaç etkisindedir. Kısa sürer ve sıklıkla ayaktan tedavi prosedürleri için kullanılır.

Bölgesel Anestezi:

 

Lokal anesteziye göre vücudun daha geniş bir alanını uyuşturmak için ilaç bir sinir grubunun yakınına enjekte edilir. Lokal anestezik ilaç, enjektör veya kateter adı verilen küçük bir tüp aracılığıyla verilir. Belden aşağısı veya bacak gibi vücudun büyük bir bölgesine uygulanabilir. Doğum sırasında ve batın ameliyatlarında da uygulanabilir. Bölgesel anestezinin iki ana formu vardır: Spinal ve epidural.

Epidural Anestezi: Yaygın olarak ağrısız doğum, sezeryan, cerrahi, üroloji, beyin cerrahisi ve ortopedi operasyonlarında uygulanır. Lokal anestezi ilaçlarının etkisinin başlaması yaklaşık 15 dakika sürer, ilaç miktarı hastanın boyuna, yaşına ve ameliyat
türüne göre ayarlanır.


Spinal Anestezi:  Vücudun alt yarısını uyuşturmak için omurilik sıvısına lokal anestezik ilaç enjekte edilir. İlacın etkisi hızlı başlar, ancak etki süresi 1-2 saattir. Göbek altı gerçekleştirilecek operasyonlarda uygulanabilir.


Sedasyon: Operasyon öncesi hastada uyku hali oluşturarak rahatlamasını sağlamak için yatıştırıcı ilaç verilmesidir. Sedasyon, lokal veya bölgesel anestezi ile birleştirilebilir veya tek başına kullanılabilir. Farklı sedasyon seviyeleri vardır ve çeşitli bilinç seviyelerine neden olabilir. Bilinciniz açık olabilir ama sonradan hiçbir şey hatırlamayabilirsiniz.

Anestezi Riskleri:


Anestezi güvenli bir işlemdir ancak nadiren kalp ve solunum problemleri, alerjik reaksiyonlar, hatta ölüm gibi komplikasyonlara neden olabilir. Riskler işlemin türüne, hastanın genel sağlığına, yaşına, yandaş hastalıklarına ve kullanılan anestezi tipine bağlı olabilir. Obstrüktif uyku apnesi, yüksek tansiyon, ilaç alerjileri, diyabet, kalp, böbrek veya akciğer rahatsızlıkları gibi özel durumlar riski artırır.

ANESTEZİ UZMANI KİMDİR?


Anestezist; 6 yıllık tıp fakültesinden mezun olduktan sonra, Anesteziyoloji ve Reanimasyon (yoğun bakım) Anabilim Dalında 5 yıl ihtisas yapan, yoğun bakım ünitelerinde aktif olarak hasta tedavi eden, hastanın ameliyat sürecinde güvende olmasını sağlayan doktordur. Ameliyat sırasında hastanın yaşamsal belirtilerini son derece gelişmiş elektronik cihazlar yardımıyla izler ve ameliyattan sonra olabilecek ağrıyı yönetir. Tekrar yaşama döndürme (reanimasyon) becerisine sahip olan anestezistler, hayati fonksiyonlarının çoğunu kaybetmiş hastalara yaşam desteği uygulayarak, sorun ortadan kalkıncaya kadar hayatta tutmaya çalışırlar. Anestezistler ağrı kontrolü konusunda uzman olduklarından kronik ağrı çeken hastaları da tedavi ederler.

Anestezinin Tarihi:


Gerçek anestezi tarihi 1774'te oksijenin tanımlanması ile başlar; ancak modern anestezinin başlangıcı 1846 yılı olarak kabul edilir. 16 ekim 1846'da  Boston'da diş hekimi olan William Morton ilk eter anestezisini uygulamış ve bu tarih “Ether Day” yani ‘ANESTEZİ GÜNÜ’ olarak tarihe geçmiştir. İlk anestezi uzmanı John Snowdur.

Ben de 16 Ekim 2017 tarihinde, Dünya Anestezi Günü'nde Doçentlik sözlü sınavını başarı ile tamamlayıp, anestezisler gününde Doçent olduğum için, kendimi çok şanslı adlediyorum.

Tüm hastalarımıza acil şifalar dilerim.

Doç.Dr Öznur ŞEN
SBÜ Haseki Eğitim Araştırma Hastanesi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği
Eğitim Sorumlusu